Kącik pietszachowy

 

Pozycja - cudo! "Wśród prawdziwych przyjaciół psy zająca zjadły" - dwie ostatnie, nie licząc króla, figury białych pojmały czarnego króla, któremu asystował niemal cały orszak.

Nie mogąc doprosić się meczu ze Stauntonem, Morphy wrócił do Ameryki, gdzie redagował kącik szachowy w jednym z czasopism. Oferował też każdemu chętnemu pojedynek z pionem i ruchem for. Z braku chętnych w 1861 roku zakończył karierę. Zmarł w Nowym Orleanie 1884 roku w wieku 47 lat.

 

Nathell pisze: "Jak ja nie cierpię nczasizmów w stylu "Paweł Morphy"." Cóż mogę odpowiedzieć - ja je nawet lubię, bo świadczą o tym, że ich autor nie hołduje XX-wiecznym przesądom polityczno-społeczno-obyczajowym i za sam ten fakt należy mu się duży plus - niemniej to zderzenie dwóch prywatnych ocen opartych na subiektywnych odczuciach i właściwie nie byłoby o czym dyskutować, gdyby nie ważkie pytanie, jakie mam do Komentatora:

Czy równie silnie nie cierpi Pan "nczasizmów" w stylu: "Stefan Batory", "Katarzyna Wielka", "Dymitr Mendelejew", "Krzysztof Kolumb", "Ferdynand Magellan", "Jan Sebastian Bach", "Wolfgang Amadeusz Mozart", "Jerzy Waszyngton"? Używa Pan wyłącznie form: "Báthory István", "Cristoforo Colombo", "Joannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart", itd.? Zwłaszcza w pierwszym przypadku, gdzie "nczasizm" polega na tłumaczeniu imienia, zmianie pisowni nazwiska i odwróceniu kolejności... Imiona twórców powieści kryminalnych, Christie i Conan Doyle'a, czyta Pan używając [t] czy [tu była grecka litera theta, ale silnik bloga ją wyciął - przyp. pietshaq] w wymowie? (Christie to ta, która stworzyła m. in. postać detektywa Poirota, Belga - przypomni Pan, jak on miał na imię? Tylko bez "nczasizmów" proszę...)

Widzi Pan - imię to nie jest przypadkowa zbitka liter. Imię to konkret, który ma swoje znaczenie. Np. moje imię - Wojciech - oznacza "ten, który lubi walczyć" i przyznam, iż wyjątkowo trafnie oddaje mój charakter. Ubolewam nad tym, że przedstawiając się Anglikom czy Niemcom zatracam to znaczenie na rzecz bezsensownej (dla nich) zbitki liter, jednak pechowo imię to nie ma dobrych odpowiedników w w/w językach, a sam nie potrafię nawet dobrze brzmiącego odpowiednika po angielsku ułożyć (po niemiecku byłby to zapewne jakiś "Kampflieb" czy coś podobnego). A słowa mające znaczenie należy tłumaczyć na język, którym się człowiek posługuje. Chyba, że przetłumaczyć nie potrafi lub się nie da.

Oczywiście: "Ivan Zamorano" należy zostawić, nie robiąc z tego żadnego "Jana Zamorano", bowiem jest to Chilijczyk. W Chile mówi się po hiszpańsku, hiszpańskim odpowiednikiem "Jana" jest "Juan", jeśli więc rodzice nadają dziecku imię "Ivan", to konkretem jest nie tylko znaczenie imienia, czy też odwołanie do świętego, ale również odwołanie do obcej kultury, i to należy uszanować.

Ale nawet jeśli nie uznaje Pan tych dość konserwatywnych argumentów opartych na wartościach, to proszę zauważyć, że do dziś XIX-wiecznym i wcześniejszym jednostkom wybitnym pozostawia się imiona w wersji przetłumaczonej na język polski. Podałem choćby przykład Mendelejewa. Otóż uważam - i sądzę, że uzasadniłem ten osąd niniejszą notką w stopniu wystarczającym - iż Paweł Morphy był wybitniejszym szachistą, niż Dymitr Mendelejew chemikiem. Działalność Morphy'ego na polu szachów poprzedza działalność Mendelejewa na polu chemii w czasie. Jeśli więc późniejszy, bliższy postępowym czasom Mendelejew może być Dymitrem, a nie "Dmitrijem", to Morphy tym bardziej może być Pawłem.

I nawet zacietrzewiony postępowiec, który nie znosi form "Anatol Karpow", "Robert Jakub Fischer" czy "Włodzimierz Kramnik", nie powinien się oburzać na formę "Paweł Morphy". Nie musi Pan jej używać, ale niech Pan nie krytykuje innych tylko dlatego, że jej używają.

No chyba, że faktycznie mówi Pan i pisze "Joannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart".